6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel sektörde çalışanların büyük bölümünü kapsar. Kanunun 2'nci maddesinde sınırlı istisnalar vardır. Bir kurumun adı listede geçiyor diye o kuruma ait bütün işyerlerinin otomatik olarak kapsam dışında olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.
Kanunda sayılan istisnalar nelerdir?
- Fabrika, bakım merkezi, dikimevi ve benzeri işyerleri hariç olmak üzere Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Millî İstihbarat Teşkilatının faaliyetleri.
- Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri.
- Ev hizmetleri.
- Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal veya hizmet üretenler.
- Hükümlü ve tutuklulara yönelik infaz hizmetleri sırasında yürütülen bazı iyileştirme faaliyetleri.
“Kapsam dışında” ifadesi neden dikkatli okunmalı?
İstisnaların bir bölümü kurumdan çok faaliyete bağlıdır. Örneğin afet ve acil durum biriminin müdahale faaliyeti ile aynı kurumun ofis, depo veya bakım çalışması aynı değerlendirmeye tabi olmayabilir. TSK veya kolluk bünyesindeki fabrika ve bakım merkezi gibi işyerlerinin ayrıca sayılması da bu ayrımın önemini gösterir.
Kendi adına çalışan bir kişinin durumu da çalışan istihdam etmeye başladığında değişebilir. “Esnafım, Kanun bana hiçbir koşulda uygulanmaz” şeklindeki geniş yorum bu nedenle güvenli değildir.
Somut işyeri için dört adım
- Unvana değil, fiilen yürütülen işe bakın.
- İşyerinde çalışan istihdam edilip edilmediğini belirleyin.
- İstisnanın kurumun tamamına mı, belirli faaliyete mi ilişkin olduğunu okuyun.
- Tereddüt hukuki veya idari sonuç doğuruyorsa güncel Kanun metni ve yetkili kurum görüşüyle ilerleyin.
Buradaki özet genel bilgilendirmedir. Bir işyerinin kapsam dışında kabul edilmesi risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi ve görevlendirme gibi önemli sonuçlar doğurabileceğinden yalnızca kısa internet açıklamasına dayanılarak karar verilmemelidir.
Adayların sordukları
Sık sorulan sorular
6331 sayılı Kanun kamu kurumlarına uygulanır mı?
Genel olarak evet. Kanunun 2'nci maddesindeki belirli faaliyet istisnaları ayrıca değerlendirilir.
Ev hizmetleri Kanun kapsamında mı?
Kanunun kapsam istisnaları arasında ev hizmetleri sayılır.
Tek başına çalışan esnaf kapsamda mı?
Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına üretim yapanlar istisnalar arasındadır; çalışan istihdamı durumu değiştirir.
Doğrulama bağlantıları
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve sınav takvimi değişebileceği için işlem yapmadan önce bağlantılardaki güncel duyuruları kontrol edin.